ọc Ma Gặt Giữa Hư V

của Dương Kiền


Song Thao

 

Ti cn nhớ lần đầu tin gặp anh Dương Kiền 30 năm trước đy. Hồi đ anh Dương Kiền đang lm chủ bt tạp ch Văn Học; v ti đang lo in giai phẩm Xun Văn Khoa của sinh vin đon trường đại học Văn Khoa Sign. Hai tờ bo cng in tại nh in Trường Sơn nhỏ xu, nằm trn một con đường cũng nhỏ xu bn hng chợ Bến Thnh, nn ra vo đụng nhau ngy một. Tạng anh Dương Kiền l tạng người ốm hế cỡ nhưng sức lm việc của anh th chng ti chịu thua . Anh cặm cụi khng biết mi mệt trn những trang giấy hoặc trn bản in vỗ. Hồi đ l đầu thập nin 60, tnh hnh chnh trị trong nước đang hết sức si động v tờ Văn Học, "Tiếng ni của thanh nin, sinh vin Việtnam" đ nhập cuộc hết sức hăng say. Những bi nhận định , tham luận , đặt vấn đề của một con người gầy ốm như anh Kiền quả thiệt rất nặng k. Anh l một con người hăng say, nhiệt tnh v rất sắc bn. Nhưng bn cạnh những bi viết chnh trị, văn thơ của anh th lại v cng mượt m, mềm mại. V lối ni chuyện của anh lại đượm phần duyn dng, khi hi rất d dm lẫn chm biếm su sắc.

Ti cũng lại nhớ lần gặp anh Kiền khi anh vừa đi học tập cải tạo về. Hồi đ những người đi t về như chng ti đều xơ xc, hốc hc lắm rồi. Muốn trnh lao động thủy lợi của phường khm, muốn khỏi đi kinh tế mới chỉ c một cch chui vo Hội Tr Thức Yu Nước, trn đường Nguyễn Thng. Nhưng ci sn của Hội Tr Thức Yu Nước mới l chỗ cho chng ti c dịo gặp gỡ nhau m hn huyn tm sự, hoặc bn tnh chuyện ny chuyện kia. Chnh tại ci sn "tri kỷ" ny ti đ thấy anh Dương Kiền dắt chiếc xe đạp cm ci qua chiếc cửa nhỏ. Vẫn với thn hnh gầy ốm m ngục t cộng sản cũng phải chịu thua khng thể no lm cho gầy hơn được nữa. Anh hớn hở chuyện tr với bạn b. Vẫn ci giọng d dm, vẫn đi mắt hăng say sắc sảo đ, hnh như chẳng c g thay đổi, chẳng c g khuất phục được anh. Ti biết anh chưa chịu thc thủ. t lu sau, ti được tin anh đ vượt biển.

V ngy hm nay gặp lại anh Kiền trn đất nước người với tập thơ mới nhất của anh : "Ma Gặt Giữa Hư V". Nhận được tập thơ ti say sưa đọc, v lm một việc hơi tẩn mẩn l quay vng thời gian, cố tm lại ci nt Dương Kiền ba mươi năm trước nơi thơ Dương Kiền ba mươi năm sau. V ti thấy ci nhiệt tnh của những bi thơ tranh đấu xưa, nay thấp thong trong thơ anh :

'hy đứng dậy, đứng dậy
chết hay l Tự Do
Tự Do hay l chết
ta khng cần cơm no
ta cần ni cần nghĩ
ta cần nghe, cần nhn
nghe thật v nhn thật
khng cần nghe mẹ mn"

Vẫn ci bầu nhiệt huyết của những năm thng cũ, nay si sục trong thơ anh :

"ta về theo dấu chn thần thoại
hơi thở no say cả l rừng
nghe vọng lời xưa bi ại co
mu si thnh lệ bỗng tro dng"

Vẫn ci ngạo nghễ của con người khng bao giờ chịu khuất phục:

"từ trong những nỗi căm hờn
thơ ta ngạo nghễ con đường ta đi
rồi trăm năm cỏ xanh r
ta khng nuối tiếc cht g hm nay
từ trong những nỗi đắng cay
tay khng ta vỡ luống cy hư v
xin gieo hạt ngọc by giờ
mai sau vng trải lối xưa ta về"

Nhưng ti cũng bắt gặp ci bng chiều của thời gian luẩn quẩn trong thơ anh. Ci ngạo nghễ c lẽ đ được đội thm mi tc điểm sương v bầu nhiệt huyết hnh như đ c pha thm mật đắng. Nước mất nh tan, kẻ chết người cn , lưu lạc tứ tn th cn ch kh no khng sức mẽ qu quặt. Ti thương những cu thơ như:

"hm qua đọc một bi thơ cổ
ta mộng mi gươm dưới nh trăng
chợt tỉnh trng ra trời Bắc cực
mnh mng tuyếp phủ một mu tang"

hoặc:

"trồng trc lm như mnh kẻ sĩ
hin ngang chẳng sợ go mưa đu
sợ chứ, mưa thu buốt chết được
gi xun qun tử cũng phờ ru"

Khi anh hạ chữ "phờ ru" ti thấy lại ci giọng d dỏm khi hi của anh, hnh như mường tượng đu đy ci nụ cười nửa khinh bạc, nửa chế riễu ngy xưa:

"ngy 30 thng ba
lt tt chạy về Phan Thiết
lt tt chạy về Sign
cờ tướng vẫn bay oai hng lẫm liệt
trn cột cờ Bộ Tư Lệnh
nhưng tướng ở đu
bố ai biết ?
cứ chạy ci đ ra sao th ra
kệ b thằng no khng sợ chết"

Nghe thấy muốn cười nhưng nụ cười c thể đnh km một giọt nước mắt. M thi, hy qun giọt nước mắt đi để thấm giọt mồ hi của những người t trại Long Giao đo giếng :

"đất Long Giao cứng hơn kim cương
nước Long Giao qi hơn nước v thường
hồ l đức Qun Thế
trời thng tư đổ lửa
khng thấy nước đu chỉ thấy mồ hi chảy trn lưng
ngựa Người
ko những thng đất từ đy huyệt su đo mả cha n
đỉnh cao tr tuệ loi người"

Chng ta c thể nhặt ra được rất nhiều nụ cười cay đắng như vậy trong thơ của Dương Kiền. Ti chỉ xin đọc ra một nụ cười rất thoải mi m ti rất ưng :

"thứ hai dậy sớm
đi lm lc bảy giờ ba mươi
thứ ba dậy muộn
đi lm lc tm giờ mười lăm
thứ tư nộp tipping
thứ năm lm tnh
lc mười giờ hai mươi
(ban đm đấy nh)
thứ su thật khỏe
khỏi dạy chung với em Vera gi kh đế
thứ bảy xem phim X
tẫn m tẫn mẫn một mnh
chủ nhật dẫn ch đi chơi
qua nh thơ nghe trộm tiếng cầu kinh
thứ hai dậy sớm
đi lm lc bảy giờ ba mươi"

Hnh như ti khng cn ở tuổi để đọc những bi thơ tnh nhưng sao thơ tnh của Dương Kiền cứ luẫn quẩn trong đầu ti. Những bi thơ dễ thương chi lạ. Những cu thơ trn trịa, xinh xắn vừa đủ một vng m :

"ngực em c nốt ruồi son
hồng như tri chn no trn mắt ta
tay em c những ngn ng
khiến ta bỗng thấy da g nổi ln"

hoặc những bi thơ tnh nồng đậm vị qu hương :

" tc em say say mi bồ kết
miệng em thơm thơm mi quế chi
da em nồng nồng hương dạ l
nửa đm chết giấc g tnh si"
" ch em lẳng qu khng thm yu
by giờ lại nhớ biết bao nhiu
tm đu cho được hương bồ kết ?
cho được ln mi cắn chỉ điều"

Ti cn muốn đọc ra đy nhiều bi thơ tnh nữa cho đ, nhưng khng dm lm mất ci th vị của qi vị khi c tập thơ " Ma Gặt Giữa Hư V" trong tay, nn chỉ xin đọc thm 4 cu mượt m nữa thi:

" nhắn em ngy ấy năm xưa
c hai đứa trẻ gỉa vờ yu nhau
by giờ hai đứa bạc đầu
suốt đời vẫn cứ yu nhau gỉa vờ"

Từ những năm xưa đến lc bạc đầu c ci cay nghiệt của thời gian, ci phạm tr tai qui đ ! Lc bạc đầu mới l lc tưởng nhớ tới những ngy xa xưa. Ti e rằng đ lạm dụng sự c mặt nơi đy của anh Dương Kiền v tập thơ Ma Gặt Giữa Hư V để lấy đ lm ci cớ hồi tưởng lại những năm thng cũ khi chng ta cn l những thanh nin hai mươi tuổi, đầy ắp nhiệt tnh v trn trề mộng mơ giữa lng qu hương mẹ.

Song Thao