RỪNG MẮM

 

Bnh Nguyn Lộc



Chim đang bay lượn bỗng đứng khựng lại, khiến thằng Cộc thch ch hết sức. N theo di con chim thầy bi ấy từ ny đến giờ, chờ đợi ci pht nầy đy.
Thật l huyền diệu, sự đứng yn được một chỗ trn khng trung, trng như l chim ai treo phơi kh ngoi sn nh. Chim thầy bi nghing đầu dm xuống mặt rạch giy lt rồi như bị đứt dy treo, n rơi xuống nước mau lẹ như một hn đ nặng. Vừa đụng nước, n lại bị bắn tung trở ln như một cục cao su bị tưng, mỏ ngậm một con c nhỏ.
Cộc ngửa mặt ln trời để theo di ng cu kỳ dị v ti tnh ấy nữa, nhưng mắt n bị ngọn dừa nước bn kia bờ rạch nu lại. Trn một tu dừa nước, một con chim thằng chi xanh như da trời trưa thng ging, đang yn lặng v bền ch rnh c.
Trong thế giới bn lầy m thằng Cộc đang sống, ai cũng l ng cu cả, từ ng nội n cho đến những con sinh vật nhỏ mọn qui tụ quanh cc ngọn nước.
Mu xanh của chim thằng chi đẹp khng c mu xanh no snh kịp. Sự bền ch của n cũng chỉ c sự bền ch của cc lo c sầu no l ngang vai thi, ci bền ch nhn rất dễ m, nhưng m nhứt l mũi tn xanh bắn xuống nước nhanh như chớp, mỗi khi thằng chi trng thấy con mồi. Thằng Cộc l một đứa b bạc tnh. Một đn c lng bng bay qua đ, đủ lm cho n qun thằng chi ngay. L v đầu c chởm chởm những cọng lng bng, nhắc nhở n những kp v ht bội gắn lng trĩ trn mo kim khi m n đ m, cch đy mấy năm, hồi gia quyến n cn ở trn lng.

Hồi ấy n sướng lắm. Quanh nh n, c hng trăm nh khc, c vườn cy tri, c nước ngọt quanh năm, c trẻ con để n lm bạn, để n đa giỡn với. Nhưng khng hiểu sao một hm ta n bn chiếc chi l đi, rồi ng nội n, ta n, m n v n, một đứa b mười tuổi, ko nhau xuống một chiếc xuồng cui, một thứ xuồng to m người ta gọi l xuồng mẹ, ghe con. Rồi họ đi lang thang từ rạch hoang vắng nầy đến kinh hiu quạnh nọ, v rốt cuộc dừng bước nơi ci x khng người nầy m ng nội n đặt tn l xm -Heo. Nghĩ đến những năm cũ, thằng Cộc bỗng nghe thm người v cng, thm cn hơn l thm một tri xoi ngọt, một tri khế chua m từ năm năm nay n khng được nếm.
Những người di cư năm nọ trn chiếc xuồng cui vẫn cn sống đủ cả. Những chiều nghi ngt sương m từ đất lầy bốc ln, v những đm mưa go gi h, những người ấy kể chuyện cho Cộc nghe, những chuyện ma rởn c như ăn phải tri bần chua. Nhưng dầu sao, Cộc cũng thch người khc hơn, cũng như n thch vườn tược sầm uất hơn cảnh rừng trm tối mịt hoặc cảnh đồng khng bt ngt ở đy. Ở đy, cho đến tiếng ch sủa, tiếng g gy n cũng khng nghe từ lu. Con ch săn v mấy con g giống mang theo, đ ng lăn đng ra m chết ngay trong thng mới tới. Thằng Cộc ngạc nhin m thấy sao người vẫn khng chết trong kh hậu tn c nầy: nng, ẩm, cn muỗi mng th quơ tay một ci l nắm được cả một nắm đầy.
Chưa bao giờ mong mỏi của Cộc được thỏa mn mau lẹ như hm nay. N vừa thm người th tiếng h của ai bỗng vẳng ln trong rừng trm, rồi tiếp theo đ l tiếng cho khua nước:

H ơ... thng ba cơm gi ra hn,
Muốn ăn trứng nhạn phải ln hang mai.

Mũi xuồng cui l ra khỏi khc quanh của con rạch, v trn xuồng, chồng cho li, vợ ngồi khng trước mũi m h. Cặp vợ chồng nầy, Cộc quen mặt mấy năm nay, nhưng khng biết họ từ đu đến. N chỉ biết họ ra biển để bắt cua v bắt ba kha, một năm mấy kỳ. Nghe tiếng người lạ ni, nhứt l tiếng ht, Cộc sướng như c lần ta n cho n ăn một cục đường từ nơi xa mang về.
Th l khng được ăn, chớ cn ăn một cht xu th ci vị của mn ăn cn chọc thm hơn bao giờ cả. Nn chi Cộc nhn xuồng cho khuất dạng rồi th xy lưng tức khắc để chạy ln -Heo.
Trọn vng nầy, ng nội n đặt tn l -Heo. Nhưng ring trong trong ring gia quyến n th -Heo chnh hiệu l một ci g xa ở trn kia, cch m rạch đến hai dặm h. Số l hồi trước, ngy đầu tới đy, ng nội n với ta n đi kiếm đồ ăn trong rừng, đ gặp nơi đ một ổ heo rừng. Cả ổ heo đều bị st hại hm đ v việc canh tc của gia quyến n về sau nầy đ đuổi th dữ đi xa.
Tuy nhin, đề phng chng trở lại, ng nội n đ cấm n ln -Heo một mnh. Thằng Cộc lại thch ln đ, ban đầu chỉ v -Heo c sức quyến của một tri cấm, nhưng về sau, n gặp người nơi đ. l vi người đn ng v đn b, ni l ở xa lắm, cch đ một ngy đường sng. n ng th đến để gc quốc, gc nhan sen, cn đn b th để nhổ bồn-bồn về lm dưa bn. l những người bạn b mật của n, n giữ kn khng cho nh n biết. Họ hay kể chuyện xm lng, chuyện đm cưới, đm ma, đm ht, đm cng đnh, tm lại tất cả sanh hoạt của lng mạc m từ lu Cộc khng thấy v ngậm ngi tưởng đến như nhớ những kỷ niệm xa xi. Cộc chạy qua khỏi ruộng nh v đứng lại nghỉ mệt. N mệt lắm v n chạy dưới nước v dưới bn, mặc dầu la đ đến ma gặt.
Năm xưa, gia quyến n đến đy vo cuối thng ging, sau khi cng ng vải xong ở qu cũ. ng nội n với ta n đốt rừng trm từ ngoi bờ rạch. Gi thổi v rừng, v lửa, như con vật khổng lồ, đ tp một ci vo khối thịt xanh um của biển rừng trm nầy. Thnh ra ruộng nh n mang một hnh trn k dị, khng trn đều đặn v khng ai chỉ huy được sự chy rất l rắn mắt của ngọn lửa.
Cộc nhn ruộng mnh một hồi rồi cười khan ln. m rừng bị khot một lỗ để lm ruộng, trng như đầu tc trẻ con được mẹ cạo, nhưng mới cạo c một mảng th c chuyện gấp, bỏ dở cng việc; đứa b bị chng bạn chế nhạo l đầu ch tp.
Lc ruộng chn, cy la cao qu, ng rạp xuống, để li trăm ngn gốc trm ln, trng như ai đng cọc để cất nh sn; năm xưa đốt rừng nhưng khng đủ sức đnh những gốc trm tươi ri khng chy được nầy, ta thằng cộc đnh cấy la giữa những gốc ấy, mi cho đến ngy nay m gốc vẫn chưa mục. Ta n ni mười năm nữa, trm chết cũng vẫn cn đưa cẳng ln như vầy. Sau lưng Cộc l những rặng trm bị chy sm dưới trận lửa khai hoang, khng chết ngay, nhưng "chết nht", cứ mỗi năm chết lần mn thm vi mươi cy. Mấy hng trm đầu nm đen v trụi nhnh như cột nh chy, cm hận nhn chiếc chi l xa tt m dưới m rạch đang chứa chấp kẻ th đ lấn đất của chng, đ st hại chng. Sau đ, rừng dy mịt, chằn chịt những dy bng bong, dy choại, b từ thn cy nầy qua thn cy khc.Thằng Cộc lắng tai nhưng khng nghe tiếng động no cả. N đnh bạo chen qua những cy bnh-bt, cy rng, mọc xen với trm, để đi tới đch. Một ổ chồn cộc bỗng chạy qua trước mặt n, khua ln một ci roạch, lm n giựt mnh, nhưng tiếng người trn -Heo cch đ chững hai hng cy, gip cho n vững dạ.Tiếng đn b hỏi:

- Anh hổng sợ thằng Mi hay sao ?

Tiếng đn ng đp:

- Thằng Mi th qua cho một loi l nho hớt.

Cộc vẹt cỏ l, đi mau đến đ v khi n chun ra khỏi khối xanh th hai người c mặt trn g -Heo sợ hi ngồi dang ra. Người đn ng gc quốc l người quen, người đn b nhổ bồn-bồn th lạ hoắc. Chị nầy trẻ đẹp hơn tất cả những chị m n quen biết từ lu. Người đn ng tự trấn tỉnh lại ngay, ngoắt n lại m hỏi:

- Muốn về trển hay khng Cộc ? Muốn th đi theo chị hai mầy đy, chỉ c một đứa em gi ngộ lắm.

Trong khi thằng Cộc mắc cở ta tai th chị đn b hỏi anh kia:

- Ở miệt nầy c người sao anh ?
- Chỉ c một nh thi. Mới tới đy chừng năm năm.
- Quen hay lạ ?
- Lạ. Họ ở trn Sa-c lận.

Chị đn b an lng, vui lại được v ni với Cộc để mua lng kẻ đ bắt chợt việc thầm ln của chị:

- Em của chị khng bao giờ chịu về lm du ở một chổ như vầy. Em c muốn th phải ở rể thi.

Rồi hai người lớn cười ngặt nghẹo với nhau.
Thằng Cộc mới mười lăm, nhưng cao lớn gần bằng người đn ng kia. Mnh trần của n nổi u, nổi nần những bắp thịt rắn như nắn bằng đất st gắn vo đ rồi nung cho đen v cứng.
Sự nẩy nở của thn thể n đi song đi với sự trưởng thnh của đời sống sinh l bn trong của n. Năm nay n đ bắt đầu bng khung mỗi khi chiều xuống, mặt trời đốt chy đỏ đầu rừng trm trầm thủy trước nh. Nhưng sống c đơn ở đy, n khng biết chuyện trai gi như vầy l xấu đến mức no v n phải c thi độ lm sao nn bối rối lắm.Chị đn b nắm tay n, rị n ngồi xuống bn cạnh chị, vỗ ln đầu n rồi dỗ ngọt:

- Chị khng ăn thịt em rể chị đu m sợ. Mầy m về trển lm ruộng th ai cũng ưa. Lm rể c cng, ba năm th m chị gả con Thi cho mầy liền. Ni thiệt đ m.
- N muốn trốn theo qua dữ lắm, người đn ng ni, nhưng n cn ngại.
- Ngại g ?
- Th lo sợ ci việc xa xi đất lạ đ m.
- Em n, chị đn b lại hỏi, nh c mấy người ?
- Bốn người ?
- Ai với ai ?
- ng nội tui, ta tui, m tui với tui.
- Lm mấy cng đất ?
- Hồi đ bốn cng, by giờ mười cng.
- Gặt được bao nhiu giạ mỗi ma ?
- Tm giạ.

Chị đn b cười ngất một hồi rồi day lại hỏi nhơn tnh:

- Trời ơi, ruộng g m mười cng đất, chỉ gặt được c tm giạ thi ?

Người đn ng khng cười, đp:

- ất nước mặn no mới khai hoang cũng như vậy hết.
- Rồi lấy g m ăn em nhỏ ?
- Ta ti đi đổi la thm, ở đu khng biết, xa lắm.
- ổi bằng g ?
- Bằng c kh. Với lại cũng chẳng cần ăn cơm. Nhiều khi ăn ra, ăn rắn trừ cơm. Ở đy, ra nhiều như kiến. ốt rừng rồi đn trn đầu gi một lt l chng n lạch cạch chạy trốn lửa, bắt khng kịp lận.

Chị đn b tỏ vẻ i ngại một hồi rồi ni:

- Ny giờ chị ni chơi đ. Nhưng biết được tnh cảnh của em, chị thật bụng thấy l em cần đi theo chị hoặc l anh đy cũng được.

Chị ta vi tay sau lưng, lấy bầu nước ngọt, mở nt ra rồi ngước mặt ln trời, rt nước vo miệng. Chị uống ừng ực vi ci rồi lại ni:

- Em c được ăn ch lần no khng ?
- Khng, từ năm năm nay rồi. Cch đy một ngy đường nước, khng c nh cửa ai cả, khng c qun tiệm g hết. Với lại cũng khng c tiền.
- Ở Sa-c sao lại khng v Thp Mười m nh xuống U-Minh nầy ?
- Tui cũng khng biết tại sao. Nhưng ở Thp Mười dễ chịu hơn hả ?
- Chị cũng khng biết. Chỉ biết đất hoang ở Thp Mười gần qu cũ của em hơn. Qu em ở gần Cao Lnh phải khng ?
- Gần.
- Em c nhớ xoi Cao Lnh hn ?
- Tui lạy chị, đừng c nhắc ch, nhắc xoi nữa, tui thm muốn chết đi. Năm năm nay, tui khng c biết mn ngọt l g. Mấy cy chuối trồng sau nh cũng chết queo v đất cn mặn qu. Năm nay một cy trổ buồng, chắc ti được ăn ngọt đy. i ch ! Trưa rồi, chắc tới bữa cơm, thi tui về nha, anh, chị ?
- Ừ về, mai mốt lại ln đy nữa nha ?
- Xuồng anh chị ở đu ?
- Dưới kia. Nhổ bồn-bồn ở dưới ấy, nhưng ln đy cho kh ro để ăn cơm trưa m. Em Cộc n, em của chị ngộ lắm, trắng lắm nghe khng ?

Chuỗi cười của hai người nhơn tnh ấy đuổi theo sau lưng Cộc khiến cho n, trong giy pht, khng muốn về nh nữa. Ra khỏi rừng trm rm mt, mắt Cộc bỗng dưng như đổ ho quang trước nh nắng thng mười. Khng kh bị đốt chy, đang rung rinh như nước xao, v n tưởng chừng như mi l nh n, đen thui dưới kia, sắp chy đến nơi.Thằng Cộc về tới nh th cơm trưa đ dọn xong.

- Mầy đi đu m tới đứng bng mới về ?
- Tui đi lượm lng chim Long .
- Lng đu ?
- M kiếm hoi hổng c.
- Mồ tổ cha mầy, nhiều chuyện. Chim Long đời xưa mới c chớ đời nay đu cn nữa. Mai gặt nghe khng ? Ăn cơm khuya rồi xuống đồng cho sớm, đừng đi đu hết.

Cả nh lặng lẽ ngồi quanh mm cơm, Khng ai ni với ai lời no. Những người nầy, sống biệt tịch ở đy lu ngy rồi, đ biến thnh khẩu v thi quen. Ring thằng Cộc, sự cần ni của tuổi thơ đang ln mạnh lắm như cần chạy nhảy, cần ăn uống vậy. Cu chuyện hồi ny trn g -Heo khiến n cng bắt mi ni thm, nn nn khng được, n hỏi ng nội n:

- Nội n, hồi mới tới, giữa ma nắng, mnh uống nước g, tui qun rồi ?

N hỏi như vậy v n vừa nhn ra ci giếng bn h v nhớ ra l giếng đ ngọt nước hm ma nắng trước, mặc dầu đ được đo từ năm năm rồi.

- Uống nước đọng trn lung, trn rừng, chớ uống nước g.
- Sao mnh tới đy ng nội ?
- ni cho mầy biết rồi. Trn xứ, mnh khng c ruộng, lm cng khổ cả đời.
- Ở đy, mnh c ruộng, nhưng cũng khổ cả đời.

ng nội thằng Cộc lặng thinh. N nhn ng nội n rồi chợt nhận ra rằng năm nay ng cụ gi qu. Tc ru của ng cụ đ trắng bng. Nhớ ra ng cụ thường than mnh nhớ mồ, nhớ mả ng b qu, n bi ngi thương ng nn dm ra sn để qun.
Bấy giờ bng của bốn ci nồi rau đ trn vnh, chỉ rằng thật đng ngọ. Bốn ci nồi bể ấy, hn l thế m rất l cng dụng đối với nh n. ể trnh nước mặn trn bờ ngập sn, ta n đ đng mười hai cy cọc, lm thnh bốn ci gi ba chơn tro như gi trống của bọn đờn thổi đm ma. Trn mỗi gi, đặt một ci nồi lủng đt, v trong nồi để đầy đất m ta n mang từ xa về. ất ở đy mặn cht dng khng được. Hnh, ớt, rau răm, rau mồ om, được trồng trong mấy ci vườn cao cẳng đ. l bốn thứ tối cần, đất mặn bao nhiu cũng phải lập thế m trồng cho được, khng thi khng c mn gia vị no để ăn c nữa. Bốn miếng vườn cao cẳng v t hon lại l chiếc đồng hồ của nh nầy vo ma kh. Cứ bằng vo bề di của bng gi l tnh giờ được ngay, v khi bng nồi trn vụm che mất bng gi l đng ngọ ngay bon. Nhn ra sn một hơi, nhai nuốt hết cơm, n day v v hỏi ta n:

- Năm nay mnh gặt cỡ được bao nhiu ta ?
- Nhờ ng b, đất nước, t lắm cũng được hăm lăm giạ.
- Cũng chưa đủ ăn.
- ủ g m đủ, m n ni, nh mnh phải ăn trăm rưỡi l số cht.
- Với lại, ta thằng Cộc trở vo cu chuyện, tại la nng Cụm thất gạo lắm. Năm tới ta gieo giống Tầm Vuột chắc được gạo hơn nhiều. Năm nay hễ chuối trổ buồng th năm tới tao trồng sả, trồng ổi được rồi đ.


Cả nh đều hớn hở trước dự định tương lai tốt đẹp kia. Nhưng thằng Cộc chưa thấy g l xn lạn cả. Trồng ổi th cũng phải kh lu mới c tri, trong khi đ n tiếp tục thm ch, thm xưng xa, nhớ đm cng đnh, nhớ ht bội v bị một hnh ảnh mới quyến , hnh ảnh của con Thi, chắc l giống hệt chị nhổ bồn-bồn, tức l c duyn lắm.
Con trai lng thấy con gi rất thường, thế m họ cn thầm ln rủ nhau đi một ngy đường nước để ra đy gặp nhau, huống hồ g n chưa được ni chuyện với con gi lớn lần no hết. Những đứa con gi bạn của n cch đy năm năm, n nhớ lại th khng c g quyến cả. ứa no cũng cạo trọc chừa bnh bo pha sau v giữa chiếc bnh bo, mọc ra một chm đui di trng đến buồn cười. Nhưng m con gi lớn phải khc. Cộc chưa thấy con gi lớn, nhưng tin chắc như vậy. C một linh cảm g, ở đu từ kiếp tiền thn của n bay lại v gip cho n biết như vậy. Những c con gi lớn chưa thấy hnh ấy, m đ c tiếng ku được, chng m thầm gọi Cộc, tiếng gọi như văng vẳng đu trong khng trung. Thẩn thờ, thằng Cộc ni lại cu hồi ny, v giận giỗi, thm một đoạn khiến ng nội n giựt mnh, chống đũa m nhn n trừng trừng:

- Ở đy mnh c ruộng nhưng cũng khổ cả đời. Tui muốn đi qu, đi đu cũng được, miễn ở đ c lng xm, c người ta.

Thằng Cộc thch mấy cy nọc nạng lắm. B la no gc ln đ cũng nằm yn cả chớ khng chực rớt xuống nước ruộng như những b la gc trn đầu nọc thường. l những gốc trm m chng hai chẻ ra rất thấp. Khi đốn trm chy, ta thằng Cộc đ tr xa, đốn ở trn chng hai ấy độ một gang rưỡi nn by giờ họ mới c nọc nạng rất tiện m dng gc la. ng nội thằng Cộc chống xuồng trn ruộng, len lỏi qua mấy gốc trm. ng gh từng gốc để cho la xuống xuồng.
ủ thứ l c, c ma, c lng bng, c quắm, c hương, thn mật nhn gia đnh bốn người gặt la nh. y l bốn người độc nhứt m chng thấy mỗi ngy ở vng hoang vắng nầy; ban đầu chng sợ hi họ, nhưng về sau, thấy họ hiền từ qu, chng lm quen với họ đ được bốn thế hệ c rồi.
M thằng Cộc lội snh tới đầu gối, v lội nước gần tới hng nhưng vui vẻ hơn ngy no hết. B ta tằng hắng rồi cất tiếng h:

H... ơ... tiếng anh ăn học lu thng,
Lại đy em hỏi khăn lng mấy đường ?

H xong cu đố ấy, b lắng đợi chồng b h đp. Nhưng ta thằng Cộc cứ lm thinh m gặt, khiến b đm ngượng nn cười rồi cự chồng cho đỡ mắc cỡ:

- Ta n sao cm ci miệng lại, khng bắt vậy ?
- Hứ, nhiều chuyện n ! Gi rồi m cn h với ht, bắt với ghẹo. Bộ cn trai gi g đ sao ?

V vui kết quả của cần c nn m thằng Cộc qun rằng b ta đ qu ma h rồi. Ta n nhắc lại b ta mới chợt nhận ra. Tuy nhin b vẫn ngậm ngi nhớ ci th vui ấy thuở b cn con gi v ngay by giờ đy, tc đ nhuốm hoa rm rồi, b cũng hưởng được nếu cn ở lng, hưởng bằng cch khuyến khch bọn trai trẻ h đối đp với nhau. Thằng Cộc th xn xao trong lng, nhớ lại lời chị nhổ bồn-bồn bảo rằng n m về lng lm ruộng th ai cũng ưa. Ừ, n sẽ h đối đp với con Thi. Chậc ! M n phải nhờ m n dạy h mới được. N c nghe h lần no đu để m thuộc giọng v biết cu. ến chiều th xong xui cả. ng nội thằng Cộc chống xuồng la để ra bờ rạch, cn ta n, m n v n th lội nước snh m về bộ.
ập la v phơi phong mất hết mười ngy. Trong những ngy buồn tẻ, phẳng l giữa cảnh bn lầy nước đọng ấy, thằng Cộc cng nao nức muốn về lng.

Lại đy em hỏi khăn lng mấy đường ?

Cu h của m n m ảnh n từ hm gặt đến nay. Nếu con Thi m hỏi đố n cu ấy chắc n phải ngậm cm, cho dẫu được php trả lời bằng văn xui.
Khăn lng l vật dụng m n đ qun rồi th cn biết l mấy đường để cn đp cho thng. Từ lu, n chỉ c một chiếc quần x lỏn trn người, ma nắng chy như ma mưa lạnh. m n nhờ np che thn cho đỡ bị muỗi đốt v gi cắt da. Những mn đồ cần dng của thế giới văn minh ấy cũng thuộc vo những thứ gợi thm như bnh tri nước, bnh t trần v mi tc của con Thi. Hm ấy, dng bồ cho con chu đổ la vo, ng nội thằng Cộc long trọng ni:

- Ngy mai ra biển.

Khng ai hỏi ra biển để lm g hết. Thằng Cộc cũng lm thinh, tri với mọi ngy m n hỏi khng kịp đp. Con rạch -Heo trước nh, nếu c đi trn ấy th phải về ngọn, n nghĩ như vậy, đi về ngọn để rẽ qua những kinh rạch khc m tm lng mạc sầm uất, chớ xui dng ra biển th cn nghĩa l g nữa chớ ? N chưa được ra biển lần no cả v mấy năm trước đy n muốn theo ghe của bọn bắt cua để đi một chuyến lắm, m khng được php đi. Chuyến đi đầu đến một chơn trời xa lạ m ng nội n vừa cho biết, khng lm cho n phấn khởi cht no cả. ng nội n tiếp, dặn mẹ n:

- Con mẹ Trm, ngy mai phải dậy khuya nấu cơm. Tao đi với thằng Trm v thằng Cộc, đi thật sớm để gặp con nước lớn ngay tại cửa m về cho tiện.

Rạch -Heo nhỏ xu cho nn trm mọc ở hai bn bờ giao nhnh với nhau được v phủ kn cả mặt nước. Rạch tối om, đi như đi trong hang. By giờ thằng Cộc mới thấu nghĩa hai tiếng "hang mai" trong cu ht của bọn đi bắt ba-kha. Những nơi nh nắng lọt vo được th hai bn bờ, -r v cc kn mọc đầy. Nước rng chảy xiết, xuồng tri bon bon. Tuy vậy, ng nội v ta cũng cho cẩn thận để mau tới nơi, hầu về kịp nội buổi chiều ngy đ. Gần tới trưa, xuồng khng đi mau nữa.

- Nước đứng rồi, ng nội ni, tức ta gần tới cửa rồi.

Họ thi cho, để cho xuồng tri linh đinh, khng tiến cũng khng li, rồi lấy cơm dỡ trong mo nang ra m ăn. Khng đi th thi, đ trt đi, v lc gần tới đch, thằng Cộc nghe thch thấy biển coi ra sao. N v cơm hối hả rồi hỏi:

- Ra đ lm g ng nội ?
- Rồi mầy sẽ biết.

Họ ăn cơm xong th nước bắt đầu lớn. Họ cho ngược nước cho đến qu đứng bng th đến một nơi kia m ng nội tuyn bố rằng đ l biển. Thằng Cộc ngạc nhin lắm m chẳng thấy biển đu cả. Con rạch tiếp tục đi xa ra ngoi kia, hai hng ro cy như đứt khc, đm vo một vch tường xanh như da trời.

- Biển ở đu, ng nội ? Cộc hỏi.

- ng xa kia, xanh xanh đ.
- Sao khng ra ngoi, ng nội ?
- Khng cần.

Ta thằng Cộc cho mũi, rt so cặm xuống bn, theo lịnh của ng nội n. ng nội gọi Cộc hỏi:

- Con c thấy g khc lạ khng ?
- Khng, ng nội .
- Khng thấy ? Cy ở đy khng khc cy sau lưng mnh ?
- ... phải rồi.

Cộc nhn lại th quả như lời ng nội n ni. Nơi đy, đất đ hết, m chỉ cn bn. Trm mọc tới m đất cuối cng th dừng lại, như l dn ở bin giới một nước kia dừng lại nơi ba lảnh thổ mnh.Hết trm th c một khoảng trống, nửa bn, nửa đất, trn ấy cỏ ống rậm ri v chim cao cẳng đủ loại đp đầy trong cỏ. Trm đứng trước bi cỏ m nhn dn lng giềng mọc trn bn đen. l những cy ốm nhom chen nhau m vượt cao ln, cy nầy cch cy kia khng đầy bốn gang tay. Bờ biển thoai thoải dốc xuống, trng rừng cy lạ ấy như một đạo binh xuống ni, tun hm thnh hầu lập cng.

- Nhn xuống gốc cy, ng nội bảo.

Nước chưa lớn hẳn, để lộ bn đen dưới gốc cy ra. Bn đen từng nơi lại trắng xa những đa hoa năm cnh, hai mu đen trắng đối chọi nhau trng rất đẹp.

- Cy g m lạ vậy ng nội ? Trổ bng ngay dưới gốc ?
- Bng trổ trn đầu những ci rễ ăn ln m người ta gọi l rễ gi. Cy nầy l cy mắm. y l rừng mắm đy.
- Cy mắm ? Sao tui khng nghe ni đến cy mắm bao giờ ?
- Con khng nghe ni v cy mắm khng dng được để lm g hết, cho đến lm củi chụm cũng khng được.

- Vậy chớ trời sanh n ra lm chi m v ch dữ vậy ng nội, lại sanh hằng h sa số như l cỏ ấy ?
- Bờ biển nầy mỗi năm được ph sa bồi thm cho rộng ra hng mấy ngn thước. Ph sa l đất bn mềm lủn v khng bao giờ thnh đất thịt được để ta hưởng nếu khng c rừng mắm mọc trn đ cho chắc đất. Một khi kia cy mắm sẽ ng rạp. Giống trm lại nối ngi mắm. Rồi sau mấy đời trm, đất sẽ thuần, cy ăn tri mới mọc được.

Thấy thằng chu nội ngơ ngc chưa hiểu, ng cụ vịn vai n m tiếp:

- ng với lại ta của con l cy mắm, chơn giẫm trong bn. ời con l trm, chơn vẫn cn lấm bn cht t, nhưng đất đ gần thuần rồi.
Con chu của con sẽ l xoi, mt, dừa, cau.

ời cy mắm tuy v ch, nhưng khng uổng, như l lnh ngoi mặt trận vậy m. Họ ng gục cho kẻ khc l con chu của họ hưởng. Con, con sắp được hưởng rồi, sao lại muốn bỏ m đi ? Vả lại con khng thch hi-sinh cht t cho con chu của con hưởng hay sao ?
Thằng Cộc nhn lại ng nội n v nghe thương khng biết bao nhiu ng gi đ bỏ mồ bỏ mả ng cha để h-hục năm năm trong đồng chua, nước mặn ở -Heo.Phải, cứ theo dự đon của gia đnh th n sắp được hưởng, tuy khng nhiều, m rồi sẽ nhiều. N nắm chặt tay ng nội n v n thấy ng nội n giỏi qu. ng c biết chữ nho kia m.

- ng ơi, n than, nhưng trm buồn qu.
- Trm sẽ khỏi buồn nữa. Năm tới, đất thuần rồi th ta lm ba mươi cng v sẽ gọi dn cấy gặt ở xa tới phụ lực. Rồi ta con sẽ cưới vợ cho con, rồi thin hạ sẽ bắt chước ta, trn tới đy m ph rừng, vng -Heo sẽ sầm uất, vui biết bao nhiu. Trm hết buồn v sẽ đẻ ra cau, dừa, xoi, qut, đầy nh, nước sẽ ngọt một khi đất thuần...
- V sẽ c ch ăn ?

ng nội cười ha hả m rằng:

- G chứ ch th sẽ c lu b.
- M ng nội n, cưới vợ lm sao được, ai thm tới -Heo ?
- Hai năm nữa người ta sẽ đồn rằng đất -Heo thuần. Những kẻ ngho kh như ta chỉ mong được tới đy. ng ni điều nầy, khng biết con hiểu được hay khng. L tổ tin ta ngy xưa từ Bắc, Trung trn vo đy đều chịu số phận của cy mắm hết, từ xứ ồng Nai nước ngọt cho tới đy, ở đu cũng hoang vu cả. Họ đ ng rạp trong chốn ma thing nước độc nầy để lt đường cho con chu họ đi tới, y như l đn kiến xung phong, tốp đầu liều chết đuối, lội qua t nước rọng hủ đường để lm cầu cho bọn đi sau vo đến nơi c chất ngọt. Nhiều lớp tin phung đ ng gục như rừng mắm. Rồi th ng sơ, ng cố con, ng nội đy l trm mới kiếm được miếng ăn...

- Ta.

Thằng Cộc lo lắng khng biết ta n sẽ lm trm như n được hay khng nn ku ta n bằng một giọng thương yu tru mến hết sức.

- Thi, nhổ so để đi về cho kịp con nước, ng nội ra lịnh.

ng nội vui vẻ qu, v ng bỗng sực nhớ lại những cu h của thế hệ người tin phung đi khai thc đất hoang ở miền Nam, m ngy nay thế hệ trm khng ht nữa. ng cất giọng khn khn ln:

H... ơ... Rồng chầu ngoi Huế,
Ngựa tế ồng Nai.
Nước sng trong sao cứ chảy hoi,
Thương người xa xứ lạc loi đến đy.

 

 

Bnh Nguyn Lộc